सुन्दरहरैँचामा हात्ती आतंकः करिब ३० वटा हात्ती बस्ती पसे, स्थानीय उठिवास
मोरङको सुन्दरहरैँचा नगरपालिका–७ का विभिन्न क्षेत्रमा जंगली हात्तीको ठूलो समूह पसेपछि स्थानीय बासिन्दा त्रसित बनेका छन्। अन्दाजी ३० वटाजति हात्ती एकैपटक बस्तीमा प्रवेश गरी घर, अन्नबाली र गोठमा व्यापक क्षति पुर्याएपछि स्थानीयहरू घर छाडेर सुरक्षित स्थानतर्फ सर्न बाध्य भएका छन्।
हात्तीको समूहले रातको समयमा बस्ती पसेर धान, मकै, केरा लगायतका बालीनाली नष्ट गर्नुका साथै केही घरका पर्खाल भत्काएको स्थानीयले बताएका छन्। हात्तीको डरले बालबालिका, वृद्ध र महिला सबैभन्दा बढी प्रभावित भएका छन्। कतिपय परिवारले रातभर जाग्राम बस्नुपरेको छ भने कतिले आफन्तको घरमा शरण लिनुपरेको अवस्था छ।
स्थानीय बासिन्दाका अनुसार पछिल्ला केही वर्षयता सुन्दरहरैँचा क्षेत्रमा हात्तीको आतंक बढ्दो क्रममा छ। वन क्षेत्र नजिकै बस्ती विस्तार हुनु, जंगलमा आहाराको कमी र हात्तीको प्राकृतिक आवागमन मार्ग (कोरिडोर) अवरुद्ध हुनु यसको मुख्य कारण रहेको जानकारहरू बताउँछन्।
पूर्वी नेपालभर उस्तै समस्या
सुन्दरहरैँचा मात्र होइन, हाल पूर्वी नेपालका विभिन्न जिल्लाहरू—झापा, सुनसरी, मोरङ र उदयपुर—मा पनि मानव–हात्ती द्वन्द्व गम्भीर बन्दै गएको छ। झापाको बाहुनडाँगी, मेचीनगर, सुनसरीको हरिनगर तथा कोशी टप्पु आसपासका क्षेत्रहरूमा पनि बेला–बेला हात्ती बस्ती पस्ने, बालीनाली नष्ट गर्ने र मानवीय क्षति समेत हुने घटनाहरू दोहोरिँदै आएका छन्।
विशेषगरी भारतको आसाम र पश्चिम बंगालसँग जोडिएका सीमावर्ती क्षेत्रहरूमा हात्तीको आवतजावत बढी देखिन्छ। खुला सीमा, वन विनाश र अव्यवस्थित विकासका कारण हात्तीहरू आफ्नो पुरानो बाटो प्रयोग गर्दै बस्तीभित्र पसेको विज्ञहरूको भनाइ छ।
स्थानीयको मागः दीर्घकालीन समाधान आवश्यक
स्थानीय बासिन्दाले तत्काल सुरक्षा व्यवस्था मिलाउन र दीर्घकालीन समाधान खोज्न सरकारसँग माग गरेका छन्। हात्ती प्रभावित क्षेत्रमा विद्युतिय तारबार, चेतनामूलक कार्यक्रम, सुरक्षित बासस्थानको व्यवस्थापन र हात्ती कोरिडोर संरक्षण गर्नुपर्ने उनीहरूको भनाइ छ।
वन कार्यालय र स्थानीय प्रशासनले हात्तीलाई जंगलतर्फ फर्काउने प्रयास जारी रहेको बताए पनि समस्या स्थायी रूपमा समाधान हुन नसकेको स्वीकार गरेका छन्। समयमै प्रभावकारी कदम चाल्न नसके मानव–वन्यजन्तु द्वन्द्व अझै भयावह बन्न सक्ने सरोकारवालाहरूको चेतावनी छ।
हाल सुन्दरहरैँचाका प्रभावित बासिन्दा भय र अनिश्चितताबीच जीवन बिताउन बाध्य छन्। हात्ती र मानवबीचको सहअस्तित्व कायम गर्न राज्य, स्थानीय तह र समुदायबीच समन्वयको खाँचो झनै बढ्दै गएको छ।
एक टिप्पणी भेजें